Ο καρκίνος σε νεαρή ηλικία μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση

Η επιβίωση από τον καρκίνο σε νεαρή ηλικία θεωρείται εδώ και χρόνια μια μεγάλη νίκη της ιατρικής. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι αυτή η εμπειρία μπορεί να αφήσει ένα λιγότερο ορατό, αλλά μακροχρόνιο αποτύπωμα στον οργανισμό. Άτομα που διαγνώστηκαν με καρκίνο στην εφηβεία ή στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής εμφανίζουν ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης σε σχέση με συνομηλίκους τους που δεν πέρασαν ποτέ τη νόσο.

Τι έδειξε η μελέτη στους επιζώντες καρκίνου

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, δείχνει ότι οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται στο σώμα, αλλά επεκτείνονται και στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες εντόπισαν διαφορές σε γνωστικές λειτουργίες όπως στη μνήμη, τη συγκέντρωση και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, στοιχεία που παίζουν κρίσιμο ρόλο στην καθημερινή ζωή, την εκπαίδευση και την επαγγελματική πορεία.

Η επικεφαλής της μελέτης ήταν η AnnaLynn Williams από το Wilmot Cancer Institute του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ, επιζήσασα καρκίνου, γεγονός που, όπως έχει αναφέρει, ενισχύει το προσωπικό της ενδιαφέρον για τις μακροχρόνιες συνέπειες της νόσου. Όπως εξηγεί, οι νέοι επιζώντες έχουν μπροστά τους πολλές δεκαετίες ζωής και το ζητούμενο δεν είναι μόνο να ζήσουν περισσότερο, αλλά και καλύτερα.

Όπως αναφέρεται στο SciTechDaily, στη μελέτη έλαβαν μέρος περίπου 1.400 άτομα που είχαν νοσηλευτεί και θεραπευτεί στο St. Jude. Όλοι τους είχαν ολοκληρώσει τη θεραπεία τους τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν, ενώ ορισμένοι είχαν επιβιώσει για δεκαετίες. Η πλειονότητα είχε διαγνωστεί με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία ή λέμφωμα Hodgkin, δύο μορφές καρκίνου που εμφανίζονται συχνά σε νεαρή ηλικία και έχουν υψηλά ποσοστά ίασης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα σημάδια επιταχυνόμενης γήρανσης εμφανίζονταν ανεξάρτητα από το είδος της θεραπείας που είχαν λάβει τα παιδιά ή οι έφηβοι. Παρ’ όλα αυτά, η χημειοθεραπεία φάνηκε να συνδέεται πιο έντονα με την ταχεία βιολογική φθορά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα φάρμακα της χημειοθεραπείας μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες βλάβες στο DNA και στους ιστούς, επηρεάζοντας την κυτταρική λειτουργία σε βάθος χρόνου.

Η σύνδεση βιολογικής γήρανσης και εγκεφαλικής λειτουργίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση μεταξύ βιολογικής ηλικίας και εγκεφαλικής λειτουργίας. Οι συμμετέχοντες που εμφάνιζαν «μεγαλύτερη» βιολογική ηλικία από τη χρονολογική τους δυσκολεύονταν περισσότερο σε τεστ μνήμης και προσοχής. Αυτό έχει πρακτικές συνέπειες, καθώς πολλοί επιζώντες βρίσκονται σε κρίσιμα στάδια ζωής: ολοκληρώνουν σπουδές, ξεκινούν καριέρα, προσπαθούν να γίνουν οικονομικά ανεξάρτητοι ή να δημιουργήσουν οικογένεια. Όταν η γνωστική απόδοση επηρεάζεται, οι στόχοι αυτοί γίνονται πιο δύσκολοι.

Η Williams περιγράφει την κατάσταση ως ένα «μείγμα», εξηγώντας γιατί πολλοί επιζώντες εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις στην εκπαίδευση και στην εργασία σε σύγκριση με τα αδέλφια τους. Για όσους έχουν λάβει ακτινοθεραπεία απευθείας στον εγκέφαλο, ο βασικός στόχος είναι να αποτραπεί η περαιτέρω επιδείνωση των γνωστικών δυσκολιών.

Μπορεί η πρόωρη γήρανση να αναστραφεί;

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι πότε ακριβώς ξεκινά αυτή η επιταχυνόμενη γήρανση. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας; Λίγα χρόνια αργότερα; Για να το απαντήσουν, οι ερευνητές του Wilmot πραγματοποιούν νέες μελέτες, συγκρίνοντας δείγματα ιστών πριν και μετά τη θεραπεία. Παράλληλα, εξετάζουν εάν και σε ποιον βαθμό οι επιδράσεις αυτές μπορούν να αναστραφούν.

Τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αλλαγές στον τρόπο ζωής –όπως η διακοπή του καπνίσματος, η συστηματική άσκηση και η βελτίωση της διατροφής– φαίνεται ότι μπορούν να επιβραδύνουν ή ακόμη και να αντιστρέψουν ορισμένες πτυχές της πρόωρης γήρανσης. Μάλιστα, πρόσφατες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι η φυσική δραστηριότητα μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για τον οργανισμό των επιζώντων καρκίνου, ανοίγοντας τον δρόμο για παρεμβάσεις που δεν στοχεύουν μόνο στην επιβίωση, αλλά και στην ποιότητα ζωής.